|
|
MODÜL
1 (BULUT)
Dünya da
depremlerin
yerinin-büyüklüğünün-zamanının
bilinmesi ile ilgili olarak
meteorolojik olaylarla depremler
arasındaki ilişkinin en iyi
gözlenebileceği ve gözlem
merkezi durumunda olan ülke
TÜRKİYE
Dünya'da Türkiye
gelecekte meteorolojik olaylarla
depremler arasındaki korelasyonu izleme
merkezi olabilir.
Bu
konuda yeni bir Üniversite bile
kurulur.
Ders:
BULUT
Konu:
Gökyüzünün Çıplak Gözle Gözlenmesi.
(Bu
ders gökyüzü mavi olduğunda "bulut gözükmediği
günde" başlar, bulut kaplayınca sona erer.)
1. Gökyüzünü
çıplak gözle (dürbün v.s kullanmadan) sürekli
gözleyiniz. Gökyüzünün bulutlanmasıyla ilgili rapor
tutunuz.
2. Gökyüzünde
bulut gördüğünüz zaman
sitelerine bakınız.
Aşağıda daireler içindeki yerlerde
meydana gelen depremleri listeleyiniz.
-

-
ML=? meydana gelen
deprem
-
3.
Rüzgarın
hangi yöne estiğini, meydana gelen
depremlerin odak noktasından itibaren,
meteoroloji istasyonlarından takip
ediniz.
-
4.
Rüzgarın yönü
meydana gelen depremlerin odak
noktasından itibaren bulunduğunuz yere
doğru ve bulutlanmada tam ufukta (0-20
derecede) oluyorsa, meydana gelen
depremler
bulunduğunuz yere yakındır. Uzakları ona
göre derecelendirebilirsiniz.
-
Not: İçte birinci
daire içinde (ML=3.0 yerinde) havanın
sıcaklığı 0 derecenin altında ise
rasathanelerin tespit edipte sitelerinde
yazmadığı ML=1.0+ şiddetindeki depremler bile bulutlanma
meydana getiriyor. Sıcaklığın
artış durumuna görede (30
derecelerde ve üstünde) şiddeti ML=1.0
- 3.0 arasındaki depremler (10 ar dakika
aralıklarla olan seri depremler değilse) anında çıkan
partiküller tarafından meydana getirilen
bulutlanma çıplak gözle görünmeyebiliyor. Havanın sıcaklığı ve depremler
anında meydana gelen partiküllerin
atmosferde partiküller tarafından
meydana getirilen bulutlanma arasında bir orantı
olduğunu unutmayınız.
- Türkiye'de 4 mevsim
farklı olarak değerlendirileceği
gibi aşağıdaki sıcaklık ve yoğuşma
tablosu dikkatle izlenmesi gerekiyor.
Sıcaklık, yoğuşma, bulutlanma ve
depremlerin şiddeti arasında ilginç bir
orantı var.
-
-
Dünya da gökyüzüne altı
milyar insan bakıyor.
-
Gören gözlerle gözlem yapmak
fark atıyor
.
-
İŞTE
BÜYÜK
BULUŞ
GELİYOR
-
Çevrenizde gördüğünüz sıra
dışı davranışları, birinci
ders hakkındaki görüş ve
önerilerinizi bize
bildirmeyi unutmayınız.
-
Yazmak
için burayı tıkla.
-
Projemizin hiç bir canlıya
maddi ve manevi olarak
zararı yoktur.
-
Birinci, ikinci ve üçüncü
dersleri takip ederek
depremlerle gökyüzü arasında
bir korelasyon bulamadım
diyebilenler varsa, lütfen
dördüncü dersimizi
bekleyiniz.
-
Önemli
Not: Dünya da Türkiye dört
mevsimi yaşayan ülkeler
arasında bulunuyor. EMSC
sitesinde ise farklı bir
durumda görünüyor. Dikkat
Dikkat Dikkat
-
Farkı
Fark Ediniz.
-
Farklı
Olma Yöntemini Kullanınız.
-
Yenilik Yapınız Geliştiriniz
Paylaşınız.
-
Bilgi Paylaşıldıkça Çoğalır.
-
Gözlem Sorusu:
Binmiş olduğunuz uçağı
İstanbul'un tam ortasında
1000 m. 2000 m. 4000 m. ve
8000 m. yükseklikte
bekletiniz. Uçaktan dışarı
360 derece çevrenize
bakınız. Gördüğünüz en uç
(ufuk) noktaların enlem ve
boylamlarını işaretleyerek
bir daire çiziniz. Çizmiş
olduğunuz dairedeki ülke
sınırlarını belirtiniz.
Oluşturduğunuz haritayı mail
olarak gönderiniz. İsminizle
sitemizde yayınlayalım.
-
Bu
Dersi Kadir Sütçü
-
24.11.09 Tarihinde
Öğretmenler Gününde
Yazdı.
-
Medyadan Deprem öncesi
meteorolojik olaya bir
örnek:
-
http://video.milliyet.com.tr/Deprem-oncesi-denizde-hareketlilik-kamerada_1_34328.htm
-
Deprem öncesi denizde
hareketlilik
-
Muğla’nın Datça
ve Marmaris
ilçelerinde dün saat
17.23 sıralarında
hissedilen ve merkez
üssü On İki Adalar
olarak açıklanan 4.5
büyüklüğündeki deprem
öncesi, Yunanistan’ın
Simi Adası açıklarında
denizdeki hareketlilik
amatör kameralara
yansıdı.
Datça Villa Tatil
Sitesi’nde oturan 51
yaşındaki Ali Rıza
Öztekin, saat 16.30
sıraları balkondan
denize bakarken bir
hareketlenme olduğunu
fark ettiğini
belirterek, “Hemen
kameramı çalıştırdım.
Simi açıklarında deniz
adeta fokur fokur
kaynıyordu. Hareket
zaman zaman azalıp
yükseliyordu, bir süre
devam etti. Fay hattı
gibi bir çizgi üzerinde
meydana gelen kabarma
sırasında dalgalar
oluştu. Dalgalar, Datça
sahillerine kadar geldi”
dedi.
Bir diğer görgü tanığı
25 yaşındaki Seymen
Şimşek de, aynı bölgede
saat 14.00 sıraları çok
daha büyük bir
hareketlenme olduğunu
belirtirken, “Yaklaşık
bir iki dakika sürdü.
Adeta bir hortuma
benziyordu. Olayın
yaşandığı sular bir
fıskiye gibi yükselip
alçalıyordu. Sonra
azalarak kayboldu” diye
konuştu.
ORTAÖĞRETİM COĞRAFYA 9 SAYFA
75.-76.-77.-78.
sayfalarında deprem
öncesindeki ve deprem anında
çıkan partiküllerden
hiç bahsedilmemiştir.
NEMİN YAĞIŞA DÖNÜŞÜMÜ
-
Nem: Atmosfer içinde
bulunan katı, sıvı ve
gaz halindeki suyun
tamamı atmosferdeki nemi
oluşturur. Örneğin
bulutlar küçük buz
kristallerinden oluşur.
Kendisine gelen bütün
ışınları yansıttığı için
beyaz görünür. En sıcak
çöllerde bile bulunan
nem kutuplarda da
mevcuttur. Fakat
miktarlarında önemli
farklılıklar vardır.
Atmosferdeki nem şu
terimlerle ifade edilir.
-
a. Mutlak Nem (var
olan nem): 1 m3
havanın içinde o an
var olan nem
miktarının gram
olarak ifadesidir.
Nemin kaynağı:
okyanuslar,
denizler, göller,
akarsular,
kaynaklar, kar
örtüsü, buzullar,
nemli toprak ve
canlılardır. Temmuz
ayında Antalya,
Ankara ve Van'da
higrometre ile
mutlak nem miktarını
ölçtüğünüz takdirde
hangisinde nem daha
fazla olur? Neden?
-
Bazı durumlarda sıcaklık
arttıkça mutlak nem de
artar. O halde çöller
Ekvatoral bölgeden daha
sıcak olmasına rağmen
neden nem bakımından
Ekvatoral bölgeden daha
fakirdir?
-
Maksimum Nem:
Havanın belli bir
sıcaklıkta
bulundurabileceği en
yüksek nem
miktarıdır.
Sıcaklıkla maksimum
nem arasında doğru
orantı vardır. Bir
bardağın belli
miktarda su taşıma
kapasitesi vardır.
Fazlasını
koyduğumuzda bardak
taşar. Hava da bu
şekildedir.
Bulundurabileceğinden
fazla nem yüklendiği
zaman fazlası
yoğuşur ve yağış
olarak yeryüzüne
düşer.
-
b. Bağıl (nispi,
oransal) Nem:
Herhangi bir
sıcaklıkta hava
içinde bulunan nem
miktarının aynı
sıcaklıkta o havanın
bulundurabileceği
nem miktarına
oranıdır.
|
Sıcaklık (C) |
Max. nem |
Mutlak nem |
Bağıl nem |
Yoğuşma miktarı |
|
30 |
30.40 |
10 |
32.89 |
- |
|
20 |
17.32 |
10 |
57.73 |
- |
|
10 |
9.42 |
10 |
100+ |
0.58 |
|
0 |
4.85 |
10 |
100+ |
5.15 |
|
-10 |
2.35 |
10 |
100+ |
7.65 |
|
-20 |
1.06 |
10 |
100+ |
8.94 |
-
YOĞUŞMA VE ÜRÜNLERİ
Hava, bulundurabileceğinden fazla nem
içerirse bu miktar katı ve sıvı tanecikler
şeklinde yoğuşur. Böylece gözle görülmeyen
ve buhar halinde bulunan nem, bulutları
oluşturarak görülür hale gelir.
BULUT
Yerden yükselen
havanın içindeki nemin yoğuşması ile oluşan
bulutlar, özelliklerine göre çeşitli
şekillerde gruplandırılır. Örneğin
yüksekliklerine göre bulutlar 3 gruba
ayrılır:
Alçak Bulutlar (Stratüs):
Yerden itibaren
3000 m. yükseklikte oluşan kalın, yoğun ve
koyu renkli bulutlardır. Yoğuşma, hızlı ve
kısa sürede olursa küme şekilli, yoğun yağış
bırakan bulutlar oluşur. Eğer yoğuşma yavaş
ve uzun sürede olursa tabaka şekilli ve uzun
süren çisenti şeklinde yağış bırakan
bulutlar oluşur.
Orta Bulutlar
(Kümülüs):
3000 - 6000 m.
arasındaki yükseltilerde yoğuşmalara bağlı
olarak oluşan bulutlardır. Genellikle beyaz
renktedirler.
Yüksek Bulutlar (Sirüsler):
6000 m'nin
üstündeki hava katmanlarında su buharının
buz şeklinde yoğuşması ile oluşan
bulutlardır. Bu seviyelerdeki su buharı
azlığına bağlı olarak bulutların görünüşleri
tüy şeklindedir. Bunlara genel olarak
sirüs
adı verilir.
SİS
Kara ve deniz yüzeylerine
yakın yerlerde oluşan bulutlara sis denir. Sis;
Bulutsuz gecelerde
sıcaklığını büyük ölçüde kaybeden yer yüzeyine
nemli havanın temas etmesiyle,
Farklı sıcaklıktaki iki hava kütlesinin
temasında sıcak havanın daha yoğun bir yüzey
üzerine akmasıyla ya da soğuk havanın sıcak bir
hava kütlesinin altına girmesi ile yer yüzeyine
doğru meydana gelen sıcaklık kaybıyla,
Eğilimli bir arazi üzerinde yükselen nemli
havanın sıcak düşmesiyle,
Soğuk hava kütlesinin daha sıcak olan su
yüzeyinden geçmesiyle sis
oluşur.
ÇİY
İlkbahar veya yaz
mevsiminde sabahları cisimlerin üzerinde,
bahçedeki bitkilerin yapraklarında su
damlacıkları oluşur. Bu damlacıklar yağmur
damlası değildir, geceleri havanın soğumasıyla
havada bulunan su buharının yoğuşarak
oluşturduğu damlacıklardır.
KIRAĞI
Soğumanın çok şiddetli
olduğu yerlerde, havanın temas ettiği yüzeylerde
buz kristalleri şeklinde oluşan yoğuşma
ürünüdür. Ülkemizde bu olay kış mevsiminin
başlarında görülür.
KIRÇ
Zeminin aşırı
soğumasıyla havadaki su buharının soğuyan
zeminler, özellikle elektrik telleri, direkler
ve ağaçların dalları üzerinde yoğunlaşarak buz
halini almasıdır. Kırağıdan farkı buz
kristallerinin tabakalar oluşturmasıdır.
YAĞIŞ TÜRLERİ
Bulut oluşumu
atmosferdeki yoğuşmanın ilk aşamasıdır.
Yoğuşmanın ilerlemesi ile daha da büyüyen katı
ve sıvı tanecikler havada askıda kalamayarak yer
çekiminin etkisiyle yeryüzüne düşer. Bu olaya
yağış denir.
YAĞMUR
Buluttaki su
tanecikleri ilk aşamada çok küçük boyutlardadır.
Havanın soğumasıyla bu tanecikler birleşir,
boyutları büyür ve ağırlaşırlar. Ardından yer
çekiminin etkisiyle yere düşerek yağmuru
oluştururlar.
KAR
Havadaki su buharının
0 (sıfır) derecenin altında yoğuşmasıyla ince
taneli kristaller oluşur. Bu kristallerin
birleşmesiyle de kar taneleri meydana gelir. Kar
taneleri altıgen şeklinde harika bir görünüme
sahiptir. Bu taneler birbirine temas etmeden
yeryüzüne iner.
DOLU
Dikey yönlü hava
hareketlerinin çok güçlü olduğu bulutlardaki su
damlacıklarının 0 (sıfır) derecenin altında
aniden donmasıyla oluşan iri buz taneleridir.
Daha çok ilkbahar ve yaz aylarında görülür.
-
YENİLİK YAP -
GELİŞTİR - PAYLAŞ
|